Internetprivacy: hoe je gegevens op straat belanden

Anoniem op het internet zijn is vrijwel onmogelijk geworden. De meeste mensen onderschatten hoeveel van hun persoonlijke informatie al beschikbaar is, en hoe makkelijk anderen er bij kunnen. Marketeers, zoekmachines en soms ook kwaadwillenden verzamelen die gegevens op de achtergrond, voortdurend.

Zoekmachines doen meer dan zoeken

Veel mensen denken dat hun zoekopdrachten privé zijn. Dat is niet zo. Zoekmachines zoals Google slaan zoekgeschiedenissen op en koppelen die aan een profiel. Op basis daarvan verschijnen er gepersonaliseerde advertenties op andere websites. Wil je dat niet? Dan moet je actief stappen ondernemen: een privacygericht alternatief zoals DuckDuckGo of Startpage gebruiken, en cookies beheren of blokkeren.

Identiteitsdiefstal is dichter bij dan je denkt

Bij online aankopen vul je adresgegevens, betaalgegevens en wachtwoorden in. Als de beveiliging van een webshop of dienst niet op orde is, kunnen die gegevens uitlekken. Hackers wachten precies op dat moment. Zelfs bekende bedrijven met forse beveiligingsbudgetten zijn al slachtoffer geworden. De consequenties voor de getroffen gebruiker zijn vaak groot: financieel verlies, stress en een langdurig herstelproces.

Manieren waarop je privacy in gevaar komt

Gratis wifi

Gratis wifi in horeca of winkels is handig, maar gevaarlijk. Op een onbeveiligd netwerk kunnen anderen meekijken met je verkeer. Hackers maken soms zelf een toegangspunt aan dat op het legitieme netwerk lijkt. Gebruik je toch openbaar wifi, gebruik dan altijd een VPN.

Overheidssurveillance en opsporingstechnologie

Overheden en opsporingsdiensten gebruiken surveillance­technologie voor legitieme doelen, maar de tools zijn breed inzetbaar. Metadataopslag, kentekenherkenning en locatietracking zijn inmiddels gemeengoed. Dat vermindert de anonimiteit van iedereen, ook van mensen die niets verkeerd doen.

E-mail is niet zo privé als het lijkt

E-mails worden versleuteld verzonden via standaard TLS, maar worden opgeslagen op servers. De provider van die server heeft in principe toegang tot de inhoud. Wil je echt vertrouwelijke communicatie? Gebruik dan end-to-end versleuteling, zoals via ProtonMail of met een S/MIME-certificaat.

Wat kun je zelf doen?

Privacy begint bij bewustzijn. Een paar concrete stappen:

• Gebruik een wachtwoordmanager en unieke wachtwoorden per dienst.
• Zet tweefactorauthenticatie aan op elke dienst die het ondersteunt.
• Controleer regelmatig welke apps toegang hebben tot je locatie, microfoon en camera.
• Bekijk je privacyinstellingen op sociale media, en schakel data­deling met derden uit.
• Gebruik een VPN op publieke netwerken.

Volledige anonimiteit is illusoir, maar je kunt het aanvalsvlak wel flink verkleinen.